ग्रेग चॅपेलने टाकायला लावला क्रिकेट इतिहासातील असा चेंडू ज्याने ICCला बदलावे लागले नियम

Greg Chapell

एकदिवसीय अंतिम सामना आणि शेवटच्या चेंडूवर विरोधी संघाला सामना बरोबरीत(Tie) करण्यासाठी सहा धावांची आवश्यकता होती … आणि त्या महत्त्वपूर्ण क्षणी गोलंदाजी करणारा कर्णधार घाबरला होता. तो अशा अप्रामाणिकपणावर खाली उतरून जातो, ज्याला क्रिकेट इतिहासातील सर्वात मोठी फसवणूक असल्याचे म्हटले जाते. होय! ऑस्ट्रेलियाचे माझी कर्णधार ग्रेग चॅपल यांच्याविषयी बोलले जात आहे. ३९ वर्षापूर्वी क्रिकेटच्या इतिहासातील ”खेळ भावनांची हत्या” या नावाचा सर्वात मोठा कलंक त्याच्यावर लागला होता.

लज्जास्पद काम … अंडरआर्म गोलंदाजी
ही घटना १ फेब्रुवारी १९८१ रोजी घडली. या दिवशी क्रिकेटच्या इतिहासातील सर्वात “बदनाम” चेंडू टाकण्यात आला. खरोखर हा ‘अंडरआर्म’ बॉल होता, जेव्हा गोलंदाजाने फलंदाजाच्या दिशेने चेंडू फेकला. दोघ्या भावांनी (ग्रेग आणि ट्रेवर चॅपल) क्रिकेटला लाज येणार अशा अप्रामाणिकपणावर खाली उतरले. विशेष म्हणजे त्या सामन्यात भाष्य (commentary)करणारे दोघांचे थोरले बंधू इयान चॅपल यांनी त्यांच्या या कृतीवर ओरडून म्हणाले – ‘No Greg, you can’t ..’

ही घटना मेलबर्नची आहे – Aus Vs NZ
मेलबर्न क्रिकेट मैदानावर (MCG) ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंड यांच्यात बेन्सन अँड हेजेस वर्ल्ड सीरिज चषकातील पाच अंतिम (बेस्ट ऑफ फाइव्ह) सामन्यांचा तिसरा सामना खेळला जात होता. म्हणजे पाच अंतिम सामन्यात जास्त सामने जिंकणाऱ्या संघाचा ट्रॉफी वर हक्क असतो. पहिल्या दोन सामन्यात न्यूझीलंड आणि ऑस्ट्रेलिया संघ एक-एक विजय मिळवून बरोबरीत होते. चॅम्पियन संघ होण्याची वाट सोपे करण्यासाठी दोन्ही संघांना हा सामना जिंकणे महत्वाचे होते.

सामन्याच्या शेवटच्या चेंडूवर काय झाले?
त्या सामन्यात ऑस्ट्रेलियाने प्रथम फलंदाजी करताना २३५/४ धावा केल्या. कर्णधार ग्रेग चॅपेलने ९० धावा केल्या होत्या. प्रत्युत्तरात मैदानावर आलेले कीवी सलामीवीर ब्रुस एडगरने शतकी खेळी केली (नाबाद १०२) आणि एकट्याने संघाला विजयाच्या उंबरठ्यावर नेले. शेवटच्या षटकात न्यूझीलंडला विजयासाठी १५ धावांची आवश्यकता होती. कॅप्टन ग्रेग चॅपेलने चेंडू त्याचा भाऊ ट्रेवरला दिला. कोणत्याही परिस्थितीत ऑस्ट्रेलियाला हा सामना गमावायचा नव्हता.

सामना बरोबरीत आणण्यासाठी न्यूझीलंडला अंतिम चेंडूवर ६ धावांची गरज होती. ऑस्ट्रेलियाचा विजय असूनही, ग्रेग चॅपल समोर उभा असलेल्या खेळाळूला पाहून घाबरून गेला ज्याने १४ एकदिवसीय सामन्यांच्या कारकीर्दीत केवळ ५४ धावा केले होते. ग्रेगने ट्रेव्हरला सांगितले की त्याने अखेरच्या चेंडूवर अंडरआर्म गोलंदाजी करवी. दोन्ही पंचांना सांगण्यात आले की शेवटचा चेंडू अंडरआर्म असेल. ट्रेवरने आपल्या मोठ्या भावाचे एकूण तेच केले. ट्रेव्हरने चेंडूला खेळपट्टीवर फिरवले आणि फलंदाज ब्रायन मॅककेनेकडे फेकले. त्यावेळी क्रिकेटच्या नियमांनुसार अशी गोलंदाजी चुकीची नव्हती, परंतु ही कृती खेळाच्या भावविरूद्ध होती.

ब्रायन मॅक्नी निःशब्द होता. आणि रागाने त्याने बॅट जमिनीवर फेकली. मॅक्नीला षटकार खेचून सामना बरोबरीत करून घेण्याची संधी होती, परंतु वादग्रस्त अंडरआर्म गोलंदाजीमुळे तो प्रयत्न करु शकला नाही. अखेर ऑस्ट्रेलियाने हा सामना ६ धावांनी जिंकला. दोन दिवसांनंतर चौथे फायनल जिंकल्यानंतर ऑस्ट्रेलियाने मालिका ३-१ ने आपल्या नावावर केली.

…. क्रिकेट विश्वात ‘भूकंप’
या घटनेने क्रिकेटविश्वात खळबळ उडाली. दोन्ही देशांच्या पंतप्रधानांना निवेदन जारी करावे लागले. कीवीचे पंतप्रधान रॉबर्ट मालडून यांनी याला ‘भयानक कृत्य’ म्हटले आहे. ते म्हणाले, “माझ्या आठवणीतील क्रिकेटच्या इतिहासातील ही सर्वात घृणास्पद घटना आहे”. ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान मॅल्कम फ्रेझर म्हणाले की, हे खेळाच्या परंपरेच्या विरोधात आहे.

अंडरआर्म गोलंदाजीवर बंदी घातली
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद (ICC) ला क्रिकेटच्या नियमांमध्ये बदल करावा लागला. या घटनेनंतरच एकदिवसीय सामन्यात अंडरआर्म गोलंदाजीवर त्वरित परिणाम म्हणून बंदी घातली गेली. नंतर ग्रेग चॅपेलनेही आपली चूक कबूल केली. आपल्या भाऊची आज्ञा पाडून स्वतःचे नाव क्रिकेटच्या काळ्या अध्यायात कायमचे जोडले याविषयी ट्रेव्हर चॅपल नेहमीच खंत व्यक्त करतात.